Didim Apollon Tapınağı

Antik Dünyanın Modern Yolcusu
Yazı: Maden Mühendisi Ali Mucak

Didim Apollon Tapınağı
Turizm açısından zengin potansiyele sahip olan Didim’de mermerin dile gelip bize hikayeler anlatacağı Apollon Tapınağı’na bir yolculuk yapalım. Apollon mitolojide; kehanet yapan, iyileştirici özelliği olan ve bu özelliğini diğer insanlara aktarabilen aynı zamanda güneşin, ateşin ve şiirin tanrısıdır. Artemis’in ikiz kardeşi, Zeus ve Leto’nun oğludur.

Didim’deki Apollon Tapınağı ile ilgili ilk yazılı kaynak Herodot’tur. Herodot M.Ö. 600’lerde Mısır ve Likya krallarının bu tapınakta adaklar sunduğu yazmaktadır. Bir kehanet merkezi olan tapınak, kralların olduğu kadar halkın da ilgi odağıydı. Binlerce insan bu tapınağa kendi geleceklerini görebilmek ve Tanrı Apollona şükranlarını iletmek için hediyeler ve adaklarla geliyordu.

Apollon Tapınağı ile ilgili bir diğer yazılı kaynak ise Strabon’un ‘ Geographika’ sıdır. Strabon kitabında ; diğer tapınaklarla birlikte bu yerin Pers Kralı Kserknes tarafından ateşe verildiğini, baş rahiplerin tapınağın hazinelerini Pers Kralına teslim ettiğini ve rahiplerin Pers Kralıyla kaçtıklarını belirtir. Fakat sonradan Miletosullar buraya dünyanın en büyük tapınağını yaptılarsa da genişliğinden ötürü bu tapınağın çatısı örtülememiştir’ sözleriyle devam eder yazısına. ( STRABON XIV.1 sayfa 187)

Devasa sütunlar
Tapınağın mermer basamaklarından yukarıya doğru çıkarken karşılaşılan manzara, gökyüzüne uzanan devasa sütunlar, insanlığın Tanrı Apollon karşısında ne kadar küçük ve aciz olduğunu göstermek için yapılmış sanki.

El işçiliğinin mükemmel örnekleri
Döneminin en iyi mermer işçiliğine örnek gösterilebilecek olan sütunlarına, motifler çok ince ve zarif bir şekilde işlenmiştir. Günümüzde genellikle son teknoloji ürünü robotik makineler ile yapılan bu sanatın, bir insan eliyle ne kadar mükemmel yapıldığına tanık oluyorsunuz. Ve hayranlıkla her parçasında farklı bir hikayenin yattığını izliyorsunuz.

Miletos mermer ocakları
Tapınağın yapımında kullanılan doğal taşlar Miletos mermer ocaklarından üretilmiştir. Bu mermer ocakları Bafa Gölü kıyılarında Söke-Milas yolu üzerinde bulunan, Pınarcık Köyü Büyükasar Tepe’sindedir. Tapınak inşası için bu bölgedeki mermer ocaklarında yoğun çalışmalar yapılmış ve üretilen mermer bloklar kızaklar yardımıyla dağdan indirilerek, İonapolis Limanı’na taşınmıştır. Buradan da Didim’e Panarmos Limanı’na (Mavişehir) sevk edilmiştir.

“Tapınağı kötü ruhlardan korumak için yapılmış Medusa heykeli.”

Blok mermer olarak sevk ediliyordu
Genellikle mermer bloklar, nakliye sırasında zarar görmemesi için işlenmeden sevk ediliyordu. Bu yüzden Apollon Tapınağı şantiyesine ham olarak gelen bloklar, muhtemelen burada mermer ustaları tarafından işleniyor, şekil alıyor ve uygulanması gereken yerlere koyuluyordu.

Tapınağın yapımında Anadolu doğal taşının yanı sıra Paros taşı da tercih edilmiştir. Paros taşı antik dünyanın en ünlü mermerlerinden birisi olmuş, genellikle heykel yapımında kullanılmıştır. ( Paros Adası, Ege Denizi’nde Yunanistan’a bağlı adalardan birisidir. Antik Çağlarda işletilen mermer ocakları, günümüzde de turistik faaliyetler çerçevesinde ziyarete açıktır.)